اهمیت داوری در قراردادهای پیمانکاری
به بیان اهمیت داوری در قراردادهای پیمانکاری بخش خصوصی در این نوشتار می پردازیم. نهاد داوری یکی از پیشرفته ترین نهادهای حل اختلاف بین طرفین اختلاف بوده و محاسن این نوع حل اختلاف نسبت به حل اختلاف از طریق مراجع قضایی بسیار ملموس تر می باشد.
محاسن داوری نسبت به مراجع قضایی
از جمله محاسن داوری نسبت به مراجع قضایی می توان به قدرت انتخاب داور ( قاضی) ، سرعت در رسیدگی ،تخصص و تجربه داور منتخب و هزینه های اندک و قابل توافق داور با طرفین اختلاف اشاره نمود.
داوری در قراردادهای پیمانکاری
در قراردادهای پیمانکاری نیز لزوم تسریع در رسیدگی و متخصص بودن داور منتخب از جمله محاسن ارزنده ارجاع اختلاف بین کارفرما و پیمانکار به داوری بوده و مبیّن اهمیت داوری در قراردادهای پیمانکاری می باشد.
در بسیاری از قراردادهای پیمانکاری منعقد شده بین اشخاص حقیقی یا حقوقی غیر دولتی، دیده شده است که کارفرما یا پیمانکار عموماً از تیپ شرایط عمومی پیمان استفاده می نمایند که ماده ۵۳ این موافقت نامه به موضوع حل اختلاف از طریق داوری اشاره نموده است.
در یادداشت های قبلی به اجمال به ایرادات وارد بر نحوه داوری موضوع ماده ۵۳ شرایط عمومی پیمان اشاره کرده ایم و بر همین اساس به کارفرمایان و پیمانکاران بخش خصوصی به شدت توصیه می کنیم که شرایط و ضوابط حاکم بر قرارداد پیمانکاری فیمابین ، از جمله نحوه حل اختلاف احتمالی ناشی از قرارداد را خود تعیین نمایند.
پیمانکاری بخش خصوصی
کارفرمایانی که دولتی نیستند و نیز پیمانکارانی که کارفرمای آنها سازمانها و نهادهای دولتی نیستند می توانند قرارداد پیمانکاری مستقلی بین خود تنظیم کرده و شرایط و تعهدات قراردادی آنرا به نحو دلخواه خود توافق نمایند.
شرایط و تعهدات قراردادی :
که از جمله این شرایط می توان به شرط داوری اشاره نمود که بر اساس این شرط، طرفین قرارداد می توانند داور مرضی الطرفین یا هیأت داوری را با توجه به تجربه و تخصص داور یا هیأت داوری، در موضوع اختلاف انتخاب نموده و برای صدور رای داوری یا نحوه ابلاغ آن و هزینه های مربوطه و یا هر جزئیات دیگر مربوط به داوری توافق نمایند.
به نحوی که داوری را در ضمن قرارداد پیمانکاری شرط نموده و یا خارج از قرارداد پیمانکاری، قرارداد داوری مستقلی را منعقد نمایند و به تفصیل در خصوص چگونگی حل اختلاف توسط داور یا هیأت داوری و شرایط آن با یکدیگر توافق نمایند.
برای حصول به این توافق، اگر از فرمت ( قالب/ متن ) شرایط عمومی پیمان استفاده می کنید،کافی است که ماده 53 را از شرایط عمومی پیمان حذف کرده و به جای آن متن زیر را اضافه نمائید.
متن پیشنهادی جایگذین ماده 53 :
« کلیه اختلافات و دعاوی ناشی از این قرارداد و یا راجع به آن از جمله انعقاد، اعتبار، فسخ، نقض، تفسیر یا اجرای آن به مرکز ایران داوری ارجاع میگردد که مطابق با اساسنامه و آئین داوری آن مرکز با رأی یک یا سه نفر داور بصورت قطعی و لازم الاجراء حل و فصل گردد. داور(ان) علاوه بر مقررات حاکم، عرف تجاری و پیمانکاری ذیربط را نیز مراعات خواهد (خواهند) نمود. شرط داوری حاضر، موافقتنامه ای مستقل از قرارداد اصلی تلقی میشود و در هر حال لازم الاجراء است.»
در نهایت، اگر چه انعقاد قرارداد داوری مستقل و مفصل بسیار بهتر از شرط داوری مختصر مندرج در متن قرارداد پیمانکاری می باشد ولی در هر حال پیش بینی داور برای حل اختلاف بین کارفرما و پیمانکار، خصوصاً در قراردادهای پیمانکاری بین بخش خصوصی، بسیار مهم بوده و اهمیت داوری در قراردادهای پیمانکاری را بیش از پیش نشان می دهد.
چرا که در موارد متعدد تجربه کرده ایم که ارجاع اختلاف به داوری ، مانع تحمیل هزینه های سنگین ناشی از طولانی بودن رسیدگی قضایی بوده و طرفین اختلاف رضایت خاطر بیشتری به نحوه حل اختلاف خود دارند البته باید توجه داشت که رسیدن به این رضایت خاطر، مستلزم انتخاب صحیح و اصولی داور بر حسب تخصص و تجربه بوده و لازم است که برای انتخاب صحیح داور از اشخاص متخصص و یا وکیل دعاوی پیمانکاری یا وکیل دعاوی مهندسی مشاوره گرفت.
