دسته‌ها
یادداشت‌ها

صلاحیت داور

 

صلاحیت داور-ایران داوری

صلاحیت داور

صلاحیت داور از قرارداد خصوصی فی مابین طرفین اختلاف کسب می شود. طرفین قرارداد با تعیین موضوع داوری و حدود اختیاراتی که به داور یا داوران منتخب خود می دهند ازین طریق حل و فصل اختلافات احتمالی ناشی از قرارداد خود را به آنها واگذار می نمایند.

به عبارتی دیگر ، قرارداد داوری یا شرط داوری اعطا کننده ی صلاحیت به داور یا داوران در رسیدگی به اختلافات است.

از آثار مهم آن می توان به مورد زیر اشاره کرد :

داوری ،رسیدگی به دعاوی و اختلافات قراردادی را از صلاحیت محاکم خارج می‌نماید و اگر با وجود شرط یا قرارداد داوری دعوا در دادگاه مطرح شود از موجبات صدور قرار عدم استماع دعوا در دادگاه می باشد در واقع داوری محدودکننده صلاحیت دادگاه است.

صلاحیت داور

صلاحیتی شبه قضایی بوده ،متضمن رسیدگی به اختلاف و صدور رای می باشد لذا داوری ، صلاحیت رسیدگی دارد که:

۱.استقلال داشته و بی طرف باشد

۲.اهلیت داشته باشد

۳.دارای ممنوعیت نسبی یا مطلق برای داوری نباشد.

مثلاً اشخاصی که به موجب حکم دادگاه از داوری محروم شده‌اند صلاحیت داوری نداشته و در صورت صدور رای توسط آنها ، رای باطل بوده و قابلیت اجرایی نخواهد داشت.

اصولاً دعاوی که محاکم قضایی صلاحیت رسیدگی به آنها را دارند قابل ارجاع به داوری نیز می باشند به جز چند استثنا که در زیر بیان می گردد:

دعاوی ورشکستگی،اصل نکاح،فسخ نکاح،طلاق،جرایم ،دعاوی راجع به اموال عمومی تحت شرایطی.

قانونگذار در قانون آیین دادرسی مدنی محدودیت هایی در صلاحیت داور اختصاصی و مشترک مرضی الطرفین در نظر گرفته است که با عنوان ممنوعیت مطلق بیان شده است .و برای تعیین داور مشترک که به قید قرعه و بدون تراضی طرفین تعیین می شود محدودیت هایی را با عنوان ممنوعیت نسبی افزوده است.

مثال آن ماده ۴۶۹ قانون آیین دادرسی مدنی می باشد که با عنوان موارد ممنوعیت نسبی داور آمده است :

سن کمتر از ۲۵ سال برای داور، قرابت نسبی و سببی تا درجه دو از طبقه سوم ، وجود رابطه وراثت ،قیمومت ،کفالت و … میان داور و طرف قرارداد، که در این موارد داور صلاحیت رسیدگی را بدون رضایت طرفین قرارداد نخواهد داشت.

و موارد ممنوعیت مطلق شامل محجورین ، اشخاص محروم از داوری به حکم دادگاه ، قاضی یا کارمند اداری شاغل در محاکم قضایی می باشد .

وجود هر یک از ممنوعیت های فوق در داور موجب سلب صلاحیت داور از وی و در صورت صدور رای توسط او از موارد بطلان رای داوری می باشد.

موارد جرح داور:

در خصوص بررسی صلاحیت داور لازم به ذکر است در آیین‌نامه قواعد و مقررات داوری ایران داوری مواردی در خصوص موجبات جرح داور به صورت مفصل بیان شده است:

۱. عدم بی طرفی و عدم استقلال داور.

۲. فاقد اهلیت بودن.

۳. محرومیت از داوری.

۴.قاضی یا کارمند اداری شاغل در محاکم قضایی

 هر یک از طرفین داوری در صورت وجود موارد فوق در داور می ‌توانند داور مذکور را جرح نمایند و در صورت احراز موارد جرح توسط دادگاه ،داور مذکور صلاحیت داوری را از دست می دهد.و  در جهت تامین صحت روند داوری ، داور دیگری که صلاحیت داوری را دارد انتخاب می گردد.

ایران داوری با حضور داوران متخصص درحوزه های مختلف،شما را در انتخاب داوری صالح و کاردان یاری نموده و دیگر در خصوص صلاحیت داور ابهامی باقی نمی ماند.

دسته‌ها
یادداشت‌ها

ویژگی های شرط داوری

ویژگی های شرط داوری

ویژگی های شرط داوری

ویژگی های شرط داوری در این نوشتار بیان می گردد. قرارداد یا شرط داوری همچون سایر قراردادها باید از شرایط صحت ماده ی 190 قانون مدنی پیروی نماید که عبارت اند از:

1- قصد طرفین و رضای آنها

2- اهلیت طرفین

3- موضوع معین

4- مشروعیت جهت معامله

بنابراین اگر یکی از ارکان صحت قرارداد در انعقاد موافقت نامه داوری یا در شرط داوری (که غالباً قرارداد مستقل داوری تلقی می گردد) رعایت نشود، اصل موافقت نامه یا شرط داوری از درجه ی اعتبار ساقط می گردد.

در این صورت برابر ماده 461 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی رسیدگی به آن از صلاحیت داور خارج خواهد شد و در صلاحیت دادگاه قرار خواهد گرفت.

بسیار مهم است که شرط داوری خودش تبدیل به محل منازعه و اختلاف بین طرفین نشود. یعنی به قدری شفاف، رسا و بدون ابهام باشد که حداقل باعث ابهام در اصل امکان ارجاع اختلاف به داوری نگردد.

یک شرط داوری خوب باید دارای شرایط و اوصاف زیر باشد:

ویژگی های شرط داوری در زیر بیان می شود:

1- بهتر است موافقت نامه یا شرط داوری مکتوب باشد.

هرچند اگر طرفین به موجب توافق شفاهی نیز به داوری تراضی نموده باشند، و از جهت اثباتی در این خصوص مشکل و اختلافی وجود نداشته باشد؛ امکان ارجاع اختلاف به داوری بر اساس توافق شفاهی طرفین نیز وجود خواهد داشت.

2- شرط یا موافقت نامه داوری باید به صراحت، صلاحیت داور برای رسیدگی به اختلاف را تصریح نموده باشد.

3- شرط داوری متضمن قبول همزمان صلاحیت دادگاه و داور نباشد.

بدین معنی که شرط یا موافقت نامه داوری بایستی برای رسیدگی به اختلاف به داور، اعطای صلاحیت نموده و از دادگاه سلب صلاحیت کرده باشد.

4- اوصاف داور را به دقت و با جزئیات لازم مشخص کرده باشد.

5- مقر داوری را مشخص نموده باشد. یعنی محلی که داور در آن محل اقدام به داوری خواهد نمود را به صراحت تعیین نموده باشد.

سایر ویژگی های شرط داوری

6- ممکن است طرفین بنا داشته باشند که پیش از داوری با توسل به روش های دیگر حل اختلاف همچون مذاکره، مصالحه و… اقدام به رفع اختلاف کنند.

در این صورت، بهتر است برای هر کدام از این مراحل سررسید و زمان مشخصی را در نظر بگیرند و چگونگی انجام هر کدام از مراحل موصوف تا پیش از داوری را با جزئیات لازم مشخص نمایند.

این امر سبب خواهد شد که ایرادات احتمالی مبنی بر عدم طی سایر فرایندها و روش های حل اختلاف، مرتفع گردد.

7- بهتر است شرط یا موافقت نامه داوری در بردارنده تعیین قوانین حاکم بر داوری و زبان داوری نیز باشد.

8- فرایند انتخاب داور و داور جایگزین یا هیئت داوری بایستی در شرط داوری به درستی و با جزئیات لازم، مشخص گردیده باشد.

9- حدود صلاحیت و اختیارات داور، بایستی در شرط یا موافقت نامه داوری، مشخص گردیده باشد.

10- شرط یا موافقت نامه داوری نبایستی در بر دارنده مواعد، زمان ها، تعهدات غیرقابل اندازگیری و یا مبهم باشد.

همانند آن که طرفین در شرط داوری قید کنند: “….طرفین تمامی مساعی خود را برای دستیابی به بهترین راه حل ممکن در کوتاه ترین زمان به کار خواهند گرفت…”

ملاحظه می فرمایید که کیفیت مساعی طرفین و کیفیت بهترین راه حل ممکن، چگونگی دستیابی به بهترین راه حل، منظور از کوتاه ترین زمان و کمیت آن تماماً مبهم است و متضمن هیچ تعهد موثر و کارگشایی نمی باشد.

چنین عبارات کلی و مبهمی را هرگز در شرط یا موافقت نامه داوری به کار نبرید.

11-در نظر داشته باشید که شرط یا موافقت نامه داوری نمی تواند در بردارنده تعهداتی برای اشخاصی غیر از طرفین داوری باشد.

12- مدت داوری در شرط یا موافقت نامه داوری قید شود.

13- قبولی داور در موافقت نامه داوری اخذ گردد.

با توجه به نکات فوق می توان ویژگی های شرط داوری را شناسایی و به کاربرد و از مزیت های آن بهره مند گردید.

ایران داوری با حضور داوران مجرب و مشاوران متخصص شما را در این راه راهنمایی می نمایند.جهت بهره مندی از خدمات داوری به صورت آنلاین یا حضوری با ایران داوری در ارتباط باشید.

دسته‌ها
یادداشت‌ها

شرح و تحلیل ماده ۴۵۴

شرح و تحلیل ماده ۴۵۴

شرح و تحلیل ماده ۴۵۴ (قسمت سوم) ،در ادامه ی مطالب گذشته در این نوشتار بیان بررسی می گردد. تا کنون طی شرح و تحلیل ماده ۴۵۴ قانون آئین دادرسی مدنی در باب داوری (قسمت نخست) و نیز طی شرح و تحلیل ماده 454 قانون آئین دادرسی مدنی در باب داوری (قسمت دوم) به بیان بخشی از نکات و بایسته های  داوری در امور مدنی و حقوقی پرداختم.

در قسمت سوم شرح و تحلیل ماده ۴۵۴ قانون آئین دادرسی مدنی در باب داوری

ابتدا متن ماده ۴۵۴ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی

کلیه اشخاصی که اهلیت اقامه دعوی دارند می توانند با تراضی یکدیگر، منازعه و اختلاف خود را خواه در دادگاه ها طرح شده یا نشده باشد و در صورت طرح، در هر مرحله ای از رسیدگی باشد به داوری یک یا چند نفر، ارجاع دهند.

نکات مهم دیگری را به ترتیب زیر، مورد شرح و تحلیل قرار می دهم:

۱- ماده ۴۵۴ قانون آئین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، تصریح نموده است که حتی در صورت مطرح بودن دعوی در دادگاه، طرفین می توانند در هر مرحله ای از رسیدگی، منازعه را به داوری ، ارجاع دهند.

مراحل رسیدگی در امور حقوقی، به طور کلی، عبارتند از:

مرحله بدوی (اعم از حضوری یا غیابی) مرحله تجدیدنظر، مرحله فرجامی، مرحله اعاده دادرسی، مرحله رسیدگی ویژه (اعلام اشتباه قاضی و نیز خلاف بین شرع بودن رای)

بنابراین، تفاوتی نمی کند که رسیدگی به پرونده حقوقی در کدام مرحله، قرار داشته باشد، یا حتی مهم نیست که دادرسی در هر یک از مراحل یادشده به پایان رسیده و پرونده، آماده صدور رای باشد یا خیر، همین که طرفین، به مرجع قضایی، اعلام نمایند که منازعه را به داوری، ارجاع نموده اند دادگاه؛ اقدام به صدور قرار مناسب، می نماید و پرونده را در حدود و مواردی که در صلاحیت داور، قرار گرفته است خواهد بست.

۲- اگر منازعه ای که در دادگاه، مطرح رسیدگی است به تراضی طرفین از طریق گزارش اصلاحی، منتهی به ارجاع منازعه به داوری گردد طرفین متعهد به اجرای تعهدات پذیرفته شده خود در خصوص داوری و صلاحیت داور و دستمزد داور و…. خواهند بود.

۳- اگر طرفین در خارج از دادگاه طرفین برای ارجاع منازعه به داوری، توافق نمایند باید نسخه ای از قرارداد داوری یا هر گونه مدرکی که موید تراضی به ارجاع منازعه به داوری است را به دادگاه ارائه نمایند دادگاه پس از اطمینان از ارجاع منازعه به داوری، اقدام به صدور قرار مناسب، نموده و پرونده را در حدود و مواردی که در صلاحیت داور، قرار گرفته است خواهد بست.

۴- ماده ۴۵۴ قانون آئین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی تصریح نموده است که طرفین می توانند اختلاف و منازعه خود را به داوری یک یا چند نفر، ارجاع دهند.

نظریه حقوقی

حسب نظری که اداره حقوقی قوه قضاییه در تاریخ ۲۹/۰۶/۱۳۸۰ ابراز نموده است اصولاً به جز در مواردی که تصریح قانونی، وجود دارد نمی توان داوری را به اشخاص حقوقی ارجاع نمود. شاید به کار بردن واژه “نفر” که فقط دلالت بر شخص حقیقی دارد و عدم استعمال واژه “شخص” که هم بر شخص حقیقی و هم بر شخص حقوقی دلالت دارد این نگرش را موجب شده باشد اما غیرقابل انکار است که نهاد داوری آن هنگام، خواهد توانست اهداف قوه قضاییه و نظام حقوقی کشور و سند چشم انداز ایران را محقق کند که اشخاص حقوقی نیز بتوانند به گونه ای حرفه ای و گسترده به آن ورود نمایند. داوری اشخاص حقوقی، کیفیت داوری و استحکام نهاد داوری را موجب می گردد.

در هر صورت، اعم از آنکه داوری به یک یا چند نفر یا یک شخص حقوقی ارجاع می گردد بهتر است داور، به گونه ای معین و با ذکر نام، مشخص شود و مشخصات و نشانی دقیق او در قرارداد یا شرط داوری، قید و قبولی داور با امضاء قرارداد داوری، دریافت گردد.

بهتر است داور، یک نفر باشد و اگر به هر دلیلی چاره ای جز انتخاب چند داور (هیات داوری) نبود پیشنهاد موکد می کنم که هیات داوری را به تعداد فرد (سه یا پنج نفر) انتخاب و تصریح نمایید که رای اکثریت داوران، ملاک اعتبار است یا اینکه به دقت، روشن فرمایید رای هیات داوری در چه صورتی و با چه نسبت و ترکیبی از آراء، ملاک اعتبار خواهد بود.

مزیت انتخاب داور واحد

انتخاب یک داور نسبت به انتخاب چند داور، این مزیت را دارد که معمولاً در رسیدگی و صدور رای تسریع خواهد گردید و احتمال بروز اختلاف و تشتت در فرایند رسیدگی و صدور رای داوری، کاهش پیدا خواهد کرد.

ایران داوری با حضور داوران و مشاوران متخصص در امور داوری آماده ارائه خدمات حقوقی خود می باشند.